WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 4 lipca 2024 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
w składzie następującym:
Przewodniczący: sędzia WSA Magda Froncisz
Sędziowie: sędzia WSA Piotr Fronc
sędzia WSA Małgorzata Łoboz (spr.)
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym
w dniu 4 lipca 2024 r.
sprawy ze skargi Adama (..)
na bezczynność Dyrektora Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w
Oświęcimiu
w przedmiocie dostępu do informacji publicznej
oddala skargę.
Na oryginale właś---podpisy
Za
Sekretarz sadowy
Anna aubuila
sygn. akt II SAB/Kr 77/24
UZASADNIENIE
Przedmiotem skargi Adama (...) (dalej: skarżący) jest bezczynność Dyrektora
Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu w przedmiocie dostępu do
informacji publicznej.
W stanie faktycznym sprawy skarżący wniósł 20 lutego 2024 r. do
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność Dyrektora
Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu, „który od dnia 26 stycznia
2024 konsekwentnie nie odpowiada na pytania o celowe stworzenie fałszywej
podkładki rzekomego ludobójstwa 6 min osób narodowości żydowskiej", odmowę
udostępnienia informacji publicznej w postaci odpowiedzi na zadane „pytania
prasowe” oraz odpowiedzi na „pisma przedsądowe", „wezwania do zaniechania
naruszeń konwencji o przeciwdziałaniu zbrodni ludobójstwa etc”. Skarżący wskazał,
że rzekomo co najmniej jednemu historykowi zakazano wstępu na teren placówki
Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau i prowadzenia tam badań. Skarżący
wskazał, że organ nie odpowiada na zarzut zorganizowania „nieprawdziwej
faktograficznie rzekomej historycznej podkładki do ludobójstwa" oraz że nie reaguje
na zarzut sprowokowania śmierci 15 tysięcy dzieci w Strefie Gazy „naruszając tym
samym konwencję ONZ z 1948 r. o przeciwdziałaniu zbrodni ludobójstwa,
ratyfikowaną przez Polskę". Skarżący wniósł o:
1) uchylenie rzekomej decyzji o zakazie wstępu historyka D. Irvinga w całości,
wypłacenie mu odszkodowania w wysokości 150 tys. PLN oraz
przekazanie sprawy kontrowersyjnych treści przedstawianych
zwiedzającym w Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau do ponownego
zbadania podmiotowi zobowiązanemu, niezależnemu od interesów Państwa
Izrael.
Skarżący podkreślił, że wszystko co jest w posiadaniu administracji publicznej
jest informacją publiczną.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Jak podkreślił organ,
skarżący od końca stycznia 2024 r. do dnia dzisiejszego w sposób agresywny oraz
uciążliwy zasypuje Muzeum wiadomościami e-mailowymi, które pozornie są
wnioskiem o dostęp do informacji publicznej czy też wnioskiem o udzielenie
2)
1
komentarza prasowego, a tak naprawdę są agresywną próbą nawiązania polemiki z
Muzeum na temat teorii negacjonistycznych. Skarżący wielokrotnie wydzwaniał do
pracowników Muzeum, prowokując do polemiki na temat negacjonistycznych
poglądów. Z uwagi na częstotliwość wysyłanych wiadomości do Muzeum oraz
połączeń telefonicznych, w dn. 08.03.2024 r. przedstawiciel Muzeum udzielił
odpowiedzi, że organ nie dyskutuje z negacjonistami. To sprowokowało skarżącego
do kolejnej natrętnej wiadomości. W ocenie organu przedmiot wnioskowanych przez
skarżącego informacji nie wpisuje się w definicję informacji publicznej. Jak podkreślił
organ, wiadomości skarżącego dotyczą ustaleń na temat faktów historycznych,
możliwych do uzyskania w publikacjach dostępnych na ten temat, a także na stronie
internetowej Muzeum. Wiadomości kierowane przez skarżącego to masowe,
chaotycżne pytania połącżone z bezpodstawnymi oskarżeniami organu o fałszowanie
historii o Zagładzie oraz rzekomej odpowiedzialności za zbrodnie wojenne. Celem
wiadomości skarżącego nie jest uzyskanie odpowiedzi, tylko wywołanie oraz
kontynuowanie kontrowersyjnej polemiki. Natomiast żądania skargi dotyczące
wpuszczenia na teren Davida lrvinga, czy wypłacenia mu odszkodowania świadczą
wprost o tym, że skarżący nie dąży do uzyskania informacji o sprawach publicznych,
ponieważ takie żądania nie mogą być ani przedmiotem wniosku o udzielnie informacji
publicznej ani też przedmiotem skargi na bezczynność. W ocenie organu celem
ustawy o dostępie do informacji publicznej jest zapewnienie dostępu do informacji w
sprawach publicznych, nie zaś zobowiązanie organów do rozpatrywania w trybie tej
ustawy każdego pisma, w tym jedynie formalnie i subiektywnie w ocenie
wnioskodawcy stanowiącego wniosek o informację publiczną.
Z ostrożności procesowej organ wskazał, że nawet, gdyby uznać wiadomości
skarżącego za wniosek o udostępnienie informacji publicznej, do którego
zobowiązany był organ, to wnioskowane informacje są udostępnione na stronie
internetowej Muzeum. Tryb wnioskowy udostępnienia informacji publicznej jest
zarezerwowany dla sytuacji, gdy dana informacja nie znajduje się w BIP.
Do pisma z 29 kwietnia 2024 r. skarżący załączył dwie kolejne wiadomości
kierowane do organu, na które skarżący miał nie otrzymać odpowiedzi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie miał na uwadze, co
następuje.
2
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym
na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o
postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634; dalej:
P.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie
uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe
prowadzenie postępowania.
W myśl art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a., kontrola sprawowana przez sąd
administracyjny obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub
przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub
przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a oraz w
sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w
sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu
administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z
przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego
w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz
postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. -
Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy
powołanych ustaw. W tych przypadkach przedmiotem sądowej kontroli nie jest
określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak, w sytuacji, gdy organ
miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
Celem skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest
doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności
dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub
przewlekłe prowadzenie postępowania; 1) zobowiązuje organ do wydania w
określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje
organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z
przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego
prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu
lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym
naruszeniem prawa (art. 149 § la P.p.s.a).
W myśl art. 13 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji
publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902 z późn. zm.; dalej: u.d.i.p.), udostępnianie
informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż
3
w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2
(ust. 1). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie
określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym
terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie
dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Bezczynność
podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas,
gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot ten nie podjął żadnych czynności w
sprawie lub prowadził postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego
obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też
innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności.
Poprzedzając dalsze rozważania zauważyć należy, że wskazany w skardze
organ, tj. Dyrektor Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau, jako dyrektor
państwowej instytucji kultury, jest w świetle art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. podmiotem
obowiązanym do udostępniania informacji publicznej, co nie budziło wątpliwości
stron. Nie oznacza to jednak, że organ ten był obowiązany do udostępnienia
informacji publicznej w tej konkretnej sprawie.
Przechodząc do istoty sporu i akcentowanej przez skarżącego wiadomości,
jaką otrzymał on od skarżonego organu, w ocenie Sądu, negatywnie należałoby
ocenić postępowanie organu, gdyby brak odpowiedzi na przewidziany prawem
wniosek o dostęp do informacji publicznej organ uzasadnił stwierdzeniem, że
Muzeum „z zasady nie wchodzi w jakikolwiek dialog z osobami szerzącymi treści
negujące Holokaust”. Taka „zasada” przyjęta przez Muzeum nie mogłaby wyłączyć
przepisów prawa powszechnie obowiązującego w zakresie dostępu do informacji
publicznej. Poglądy polityczne wnioskodawcy i dokonywane przez niego oceny
historyczne oraz ich uznaniowa kwalifikacja przez organ nie mogą mieć bowiem
żadnego znaczenia dla realizacji ustawowych obowiązków organu wyznaczonych
przez przepisy u.d.i.p. Konstatacja ta jest jednak aktualna dla sytuacji, kiedy
wnioskodawca rzeczywiście korzysta z instytucji wniosku o dostęp do informacji
publicznej, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Sąd nie dopatrzył się bowiem w
pytaniach skarżącego cech wniosków o dostęp do informacji publicznej.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych
stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na
zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Ustawodawca przyjął zatem
szeroką definicję informacji publicznej. Nie oznacza to jednak, że definicja ta nie ma
4
żadnych granic. Pojęcie informacji publicznej, wobec ogólnej, a wręcz ogólnikowej
definicji ustawowej, zostało wypracowane w orzecznictwie na bazie konkretnych
przypadków. W judykaturze wskazuje się, że informacją publiczną będzie np. projekt
organizacji ruchu dla konkretnej drogi publicznej (por. wyrok WSA w Rzeszowie z
dnia 21 kwietnia 2021 r., sygn. II SAB/Rz 34/21, wyrok WSA w Krakowie z dnia 14
września 2021 r., sygn. II SAB/Kr 114/21), sporządzone przez organ administracji
zawiadomienie do prokuratury o popełnieniu przestępstwa (wyrok Wojewódzkiego
Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 marca 2022 r., II SAB/Łd 152/21, wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 10 grudnia 2020 r., II
SAB/Op 69/20), protokół z przeprowadzonej rozprawy sądowej (por. wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 stycznia 2021 r., III OSK 43/21, wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 26 października 2017 r., II
SAB/Rz 130/17, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 26
września 2017 r., IV SAB/GI 7/17, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w
Warszawie z 29 sierpnia 2014 r., II SAB/Wa 395/14), zestaw pytań konkursowych z
konkursu na referendarza sądowego, który odbył się w danym sądzie (wyrok WSA
we Wrocławiu z 11 października 2018 r. sygn. IV SAB/Wr 156/18), treść umów
cywilnoprawnych dotyczących majątku publicznego, zawartych przez organy władzy
publicznej (por. wyrok WSA w Warszawie z 27 kwietnia 2018 r. sygn. II SAB/Wa
606/17, wyrok WSA w Poznaniu z 15 marca 2018 r. sygn. II SAB/Po 167/17), czy
liczba przeprowadzonych w danym okresie szczepień i zarejestrowanych
niepożądanych odczynów poszczepiennych w danym podmiocie leczniczym,
realizującym zadania publiczne ze środków publicznych (wyrok WSA w Krakowie z 5
kwietnia 2023 r. sygn. II SAB/Kr 26/23). Z powołanymi wyżej orzeczeniami skarżący
-jako osoba bez wątpienia biegle posługująca się internetem - może zapoznać się
w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, za pomocą wyszukiwarki
dostępnej na stronie internetowej: https.7/orzeczenia.nsa.qov.pl/cbo/querv. Z
powyższego egzemplifikacyjnego wyszczególnienia wynika, że sprawę publiczną
musi charakteryzować pewna konkretność, musi ona dotyczyć „sfery istniejących już
faktów, a nie niezmaterializowanych w jakiejkolwiek postaci zamierzeń
podejmowania określonych działań” (por. Irena Kamińska, Mirosława Rozbicka-
Ostrowska, „Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz”, Warszawa
2016, s. 25). Jak podkreśla się w doktrynie, informacją publiczną nie jest
„ustosunkowanie się do danej kwestii czy sposobu postrzegania problemu” przez
5
organ (zob. Piotr Sitniewski, „Ustawa o dostępie do informacji publicznej.
Komentarz”, Wrocław 2011, s. 16).
W tym kontekście w ocenie Sądu nie można uznać, że skarżący skutecznie
powołuje się w skardze na prawo dostępu do informacji publicznej. Zakres
zaskarżenia, który formułuje skarżący, nie obejmuje informacji publicznej w
rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Skarżący nie wskazał na żaden wniosek o
udostępnienie informacji publicznej, który został do organu złożony i który nie
zostałby załatwiony, jedynie ogólnikowo powołuje się na „pytania prasowe” i „pisma
przedsądowe”. W przekonaniu Sądu nie są wnioskami o dostęp do informacji
publicznej powołane przez skarżącego „pytania o celowe stworzenie fałszywej
podkładki rzekomego ludobójstwa 6 min osób narodowości żydowskiej”, „wezwania
do zaniechania naruszeń konwencji o przeciwdziałaniu zbrodni ludobójstwa”, „zarzut
sprowokowania śmierci 15 tysięcy semickich dzieci”, czy zarzut, że Muzeum
przedstawia „fałszywe opisy rzekomych komór gazowych”, bowiem powyższe należy
zakwalifikować jako żądania ustosunkowania się przez organ do wyrażonej przez
skarżącego polemiki z działalnością Muzeum. Należy stwierdzić, że w trybie skargi
na bezczynność w dostępie do informacji publicznej skarżący nie może skutecznie
domagać się orzeczenia Sądu w przedmiocie dowolnego pytania, czy każdej
wiadomości. W istocie wiadomości skarżącego mają na celu zaprezentowanie jego
własnych poglądów na wydarzenia współczesne przez pryzmat wydarzeń
historycznych prezentowanych w ramach działalności Muzeum, a także podkreślenie
wyraziście krytycznej oceny działalności Muzeum przez skarżącego. Sąd zapoznał
się z tym konsekwentnie i jednoznacznie przedstawionym stanowiskiem skarżącego,
jednak nie znalazł w nim uzasadnienia do uwzględnienia skargi. Sądy
administracyjne nie sprawują kontroli nad każdym aspektem działania organów
administracji pod względem każdego z możliwych do zastosowania kryteriów. Godzi
się w tym miejscu przypomnieć, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca
2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492)
kontrola działalności administracji publicznej przez sąd administracyjny sprawowana
jest pod względem zgodności z prawem. Wyrażona przez Sąd administracyjny ocena
zgodności z prawem danego aktu czy bezczynności lub przewlekłości organu jest
dokonywana w oderwaniu od pozaprawnych kontekstów nakreślonych przez
skarżącego.
6
Skarżący w skardze nie sprecyzował żadnych żądań, które mogłoby zostać
uwzględnione w postępowaniu o dostęp do informacji publicznej. Wniosek o
wpuszczenie na teren Muzeum brytyjskiego pisarza Davida lrvinga zupełnie nie
dotyczy materii udostępniania informacji publicznej. Wniosek o wypłacenie
wspomnianej osobie odszkodowania również wykracza poza zakres postępowania o
dostęp do informacji publicznej. Wypada wskazać, że w postępowaniu sądowym w
przedmiocie dostępu do informacji publicznej nie zasądza się odszkodowania, a
ewentualnie w przypadku uwzględnienia skargi Sąd może przyznać skarżącemu od
organu sumę pieniężną, która ma charakter m.in. kompensacyjny. Zgodnie jednak z
art. 149 § 2 P.p.s.a. nie można zasądzić tej sumy na rzecz wybranego podmiotu.
Może ona przysługiwać wyłącznie skarżącemu i to tylko w przypadku uwzględnienia
skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Idąc dalej,
wniosek o „przekazanie sprawy kontrowersyjnych treści przedstawianych
zwiedzającym” niezależnemu podmiotowi również nie może być zakwalifikowany do
żadnej z instytucji u.d.i.p., bowiem stanowi sformułowaną przez samego skarżącego
koncepcję usprawnienia działalności Muzeum. Oderwane od realiów postępowania w
trybie u.d.i.p. wnioski sformułowane przez skarżącego w ocenie Sądu są
potwierdzeniem, że korespondencji skarżącego nie sposób uznawać za wnioski o
dostęp do informacji publicznej. Sąd zatem nie znalazł podstaw do uznania za
zasadne zarzutów naruszenia przepisów u.d.i.p. powołanych w skardze.
Rację ma skarżący, że prawo dostępu do informacji publicznej jest
konstytuowane najwyższym w hierarchii aktów prawnych w Polsce, tj. Konstytucją
RP (art. 61 ust. 1 i 2). Trzeba jednak zaznaczyć, że ta sama Konstytucja w art. 61
ust. 4 stanowi, że tryb udzielania informacji, o których mowa w ust. 1 i 2, określają
ustawy. Zaprezentowane przez skarżące rozumienie informacji publicznej jest zbyt
szerokie i nie znajduje uzasadnienia ani w przepisach u.d.i.p., ani w orzecznictwie
sądowym, ani w doktrynie.
Zupełnie bezzasadne jest powołanie się w skardze na art. 127 § 1 ustawy z
dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r.
poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.). Zgodnie z tym przepisem od decyzji wydanej w
pienwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Zarówno z
przedstawionych przez organ Sądowi akt sprawy, jak i wypowiedzi skarżącego,
wynika, że w sprawie nie została wydana wobec skarżącego żadna decyzja
administracyjna w rozumieniu K.p.a., w tym w szczególności decyzja o odmowie
7
dostępu do informacji publicznej, o której mowa w art. 16 u.d.i.p. Jeśli skarżący byłby
stroną postępowania w przedmiocie odmowy dostępu do informacji publicznej i byłby
adresatem takiej decyzji, to niewątpliwie przysługiwałby mu przewidziany prawem
tryb odwoławczy w administracyjnym toku instancji. Skoro jednak taki akt nie istnieje,
to nie może być przedmiotem zaskarżenia.
Jeżeli skarżący ma zastrzeżenia do działalności Muzeum, nic nie stoi na
przeszkodzie, aby zgłosił je organowi nadzoru nad działalnością Muzeum. Organem
tym, zgodnie z § 9 załącznika do zarządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa
Narodowego z dnia 16 kwietnia 2024 r. w sprawie nadania statutu Państwowemu
Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu (Dz. Urz. MKiDN z 2024 r. poz. 42), jest
minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego.
Na marginesie dodać należy, że przedłożona przez skarżącego w toku
postępowania sądowego korespondencja z Muzeum za okres po wniesieniu skargi,
na kanwie której to korespondencji skarżący podnosił brak odpowiedzi na kolejne
jego pytania, nie mogła być objęta kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej
sprawie, nie można bowiem było rozszerzyć przedmiotu kontroli ukształtowanego
skargą z 20 lutego 2024 r.
W tych okolicznościach Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi
skarżącego i stwierdzenia bezczynności organu. Skarga zatem została oddalona, w
oparciu o art. 151 P.p.s.a.
Na oryginale wlaściw podpisy
Za zgodnoj^K
' Sekretarz,$|Wwy
Anna Buł/uh
